Nawigacja

Cześć! Jeśli dotarłeś tutaj, to niezawodny znak, że wysłuchałeś mojej prezentacji na Behance Portfolio Review w Szczecinie. Mam nadzieję, że nie zanudziłem Cię na śmierć!Starałem się przedstawić najważniejsze informacje w jak najbardziej przystępnej i praktycznej formule.

Poniżej znajdziesz podsumowanie wszystkiego, co powiedziałem + dodatkowe materiały, które mogą Ci się przydać.

Prawa autorskie vs prawa majątkowe

W Polsce obowiązuje dualistyczna koncepcja praw autorskich. Prawa autorskie dzielą się na:

  • prawa osobiste,
  • prawa majątkowe.

Prawa osobiste chronią więź twórcy z utworem, a więc sferę przeżyć psychicznych.

Prawa majątkowe zapewniają twórcy monopol eksploatacji swojego utworu, a więc jednocześnie pozwalają na utworze zarabiać.

Najważniejsza cecha wspólna, to fakt, że prawa autorskie zawsze pierwotnie powstają na rzecz twórcy. Twórca staje się podmiotem uprawnionym z chwilą ukończenia utworu.

Najważniejsza różnica, to fakt, że prawa osobiste są niezbywalne, a prawa majątkowe można przenosić na inne osoby.

Zatem prawa osobiste pozostają przy twórcy na zawsze. Los praw majątkowych zależy natomiast od tego, czy twórca zdecyduje się przenieść je na inną osobę, czy pozostawi przy sobie.

Podstawy prawne (ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych):

  • art. 16 – autorskie prawa osobiste,
  • art. 17 – autorskie prawa majątkowe.

Art. 16 Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do:

1) autorstwa utworu;
2) oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo;
3) nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;
4) decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;
5) nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.


Art. 17 Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Jak zawrzeć dobrą umowę?

Prawa autorskie majątkowe są po to, by na nich zarabiać. By nie dać się oszukać i zarabiać godnie, stosuj się do trzech podstawowych zasad:

  • czytaj umowę przed podpisaniem,
  • pytaj o wszystko, czego nie rozumiesz,
  • negocjuj postanowienia korzystne dla Ciebie.

Wymienione zasady lubię nazywać trzema świętymi przykazaniami freelancera i pisałem o nich więcej przy okazji omawiania tematu umowy dla freelancera.

W treści umowy, zwróć uwagę na następującej postanowienia:

  • oświadczenie o posiadaniu pełni praw autorskich do stworzonego projektu,
  • wzięcie na siebie odpowiedzialności za naruszenie praw autorskich w wyniku posługiwania się projektem przez klienta,
  • określenie pól eksploatacji,
  • chwila przejścia autorskich praw majątkowych,
  • prawo klienta do dalszego przenoszenia praw / udzielania dalszych licencji,
  • zobowiązanie się do nie wykonywania praw osobistych,
  • zezwolenie na wykorzystanie projektu w Portfolio.

Nie sposób omówić w jednym artykule wszystkich powyższych klauzul i wskazać na ich odpowiednie sformułowanie. Dlatego przygotowałem dla Ciebie darmowy kurs, dzięki któremu dowiesz się więcej o konstruowaniu umów. Na końcu tego artykułu znajdziesz informację, jak zapisać się na ten kurs.

Pamiętaj również, że przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga formy pisemnej. W przeciwnym razie, do przeniesienia nie dochodzi. Ustnie lub przez e-mail możesz udzielić wyłącznie licencji.

Nigdy nie rezygnuj z umowy na piśmie. Fajnie się wszystko ustala przez e-mail, ale potem mogą być problemy – pisałem o tym, przy okazji tematu zalet umowy na piśmie.

Co zrobić, gdy ktoś naruszył Twoje prawa?

Na pewno nie jeden raz znajdziesz się w sytuacji, gdy ktoś naruszy Twoje prawa. Wykorzysta Twoją pracę bez Twojej zgody albo zrobi to z przekroczeniem zakresu zgody, której mu udzieliłeś. Co w takiej sytuacji powinieneś zrobić?

W pierwszej kolejności skontaktuj się z osobą, która zrobiła Ci kuku i przedstaw jej swoje żądania. Jeśli zadowala Cię usunięcie materiału i ewentualne przeprosiny – szkoda bawić się w sądy. Jeśli nie zwykła wiadomość e-mail, to najczęściej formalne wezwanie do zaprzestania naruszania praw autorskich wystarcza, by załatwić sprawę.

Jeśli uważasz, że przez naruszenie straciłeś jakieś pieniądze, możesz żądać również stosownej kwoty tytułem rekompensaty. Tutaj jednak może być już trudniej – naruszyciel nie będzie chętny płacić. W takiej sytuacji pozostaje Ci droga sądowa. Nie będzie łatwo i przyjemnie, ale z pomocą prawnika na pewno dasz radę. Jeśli ktoś mocno zalazł Ci za skórę, nie wahaj się skorzystać z tej opcji.

Chcesz jeszcze więcej?

Nie chcę przeładować tego wpisu nadmiarem informacji, dlatego jeśli pragniesz wiedzieć jeszcze więcej, zapraszam Cię do lektury poniższych wpisów:

Dziękuję za Twoją uwagę!

Na koniec pragnę podziękować Ci, że brałeś udział w Behance Portfolio Reviews i wysłuchałeś mojej prezentacji. Mam nadzieję, że to był dla Ciebie dobrze wykorzystany czas.

Jeśli kiedykolwiek będziesz potrzebował porozmawiać z prawnikiem, pisz śmiało na adres wojciech.wawrzak@prakreacja.pl.
  • bogusborek

    Skoro nie mogę pokazać wykonanego projektu – to chociaż się nim pochwalę (przecież w końcu to mój projekt). W regulaminie zamieściłem zapisy jak poniżej:

    Par. 5 – Publikowanie wykonanych projektów w Portfolio

    1. Na podstawie osobistego prawa autorskiego (def.), które nie jest zbywalne i nie podlega zrzeczeniu się – Twórca dzieła może zawsze się z nim identyfikować i publikować w portfolio informacje o wykonanym projekcie oraz fazach pośrednich jego tworzenia w formie tekstowej (nie naruszając tym samym majątkowych praw autorskich, związanych z przetwarzaniem/publikowaniem wykonanego projektu).

    2. Dodatkowo, jeżeli Klient nie wykupił majątkowych praw autorskich (def.), które powinny zostać przekazane wyłącznie w formie pisemnej – Twórca może publikować w portfolio informacje o projekcie w formie graficznej.

    3. Klient korzystający z naszych usług wyraża zgodę na publikowanie w portfolio wykonanego projektu, jego faz pośrednich oraz zamieszczenie informacji o kliencie końcowym (nazwa, logo).

    4. Zastrzegamy sobie możliwość modyfikowania materiałów graficznych, publikowanych w portfolio celem uzyskania spójności graficznej.

    5. Przez portfolio rozumie się portfolio na stronie www, social media, newsletter, prasę i telewizję, blogi oraz pozostałe formy reklamy, jakie będą używane do promocji.

    A w portfolio – do każdego projektu wykonana jest podstrona – która tekstowo opisuje projekt oraz zawiera wyraźny link do strony WWW (bo chodzi o projekty stron WWW). Nie pokazuję wykonanego projektu nawet w formie miniatury. Wiązała mnie z pracodawcą zawsze co miesiąc umowa o dzieło 50% kosztów uzyskania przychodu (więc rozumiem, że przenosiła ona majątkowe prawa autorskie).

    I teraz moje pytanie – jak w świetle prawa i orzecznictwa wygląda powyższe ujęcie tematu ?