Jak opodatkować wynagrodzenie z umowy o dzieło? Czy zrobi to zamawiający, czy trzeba ogarnąć temat samodzielnie? Co z umową o dzieło między firmami? Zapraszam na praktyczny poradnik podatkowy.
Prawo własności intelektualnej obowiązuje również w internecie
Dzień dobry! Nazywam się Wojciech Wawrzak, jestem radcą prawnym i twórcą tego bloga, który funkcjonuje od 2013 r. Każdemu publikowanemu materiałowi poświęcam czas, serce i uwagę, starając się, żeby był przydatny i pomocny. Blog jest dostępny publicznie i nieodpłatnie, ale nie oznacza to, że można z niego korzystać bez ograniczeń. Wszystkie treści są objęte ochroną prawa autorskiego, a ich nieuprawnione wykorzystanie, np. powielanie, kopiowanie, rozpowszechnianie na swojej stronie internetowej, włączanie do własnych produktów, może skutkować odpowiedzialnością cywilną lub karną. W sprawie ewentualnej zgody na korzystanie z materiałów napisz pod adres wojciech.wawrzak@prakreacja.pl.
Spis treści
Umowa o dzieło bez ZUS, ale z podatkiem
W obecnym stanie prawnym umowa o dzieło nie podlega oskładkowaniu. Oznacza to, że nie są od niej odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.
Wyjątek dotyczy umowy o dzieło zawartej z pracodawcą, z którym wykonawca pozostaje w stosunku pracy lub umowy o dzieło, na podstawie której wykonawca wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
To powód, dla którego umowa o dzieło jest często nadużywana, czyli zawierana w sytuacji, gdy właściwą umową byłoby zlecenie (świadczenie usług). Ten temat zostawiamy jednak na boku, skupiając się dzisiaj na podatkach. Tutaj sprawa jest prosta – dochód z umowy o dzieło podlega opodatkowaniu.
Różne mogą być jednak szczegóły tego opodatkowania.
Strony umowy a zasady opodatkowania umowy o dzieło
Kwestie podatkowe zależą od tego, kim są strony umowy o dzieło.
Umowa o dzieło może zostać zawarta w następujących konfiguracjach:
- zarówno zamawiający, jak i wykonawca nie prowadzą działalności gospodarczej,
- zamawiający jest przedsiębiorcą, wykonawca osobą prywatną,
- zarówno zamawiający, jak i wykonawca prowadzą działalność gospodarczą.
Umowa o dzieło między osobami prywatnymi
Gdy umowa jest zawierana pomiędzy osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, obowiązek rozliczenia podatku spoczywa na wykonawcy dzieła. Zamawiający nieprowadzący działalności gospodarczej nie pełni roli płatnika i nie odprowadza zaliczki na podatek w imieniu wykonawcy.
Czy wykonawca musi zatem samodzielnie zapłacić na zaliczkę na podatek?
To zależy od kwalifikacji wynagrodzenia z umowy o dzieło pod kątem podatkowym. Są tutaj trzy możliwości:
- przychód z działalności wykonywanej osobiście,
- przychód z praw majątkowych,
- przychód z innych źródeł.
Obowiązek odprowadzenia zaliczki na podatek dotyczy wyłącznie działalności wykonywanej osobiście.
Sprawdźmy zatem, jak należy rozumieć tę działąlność wykonywana osobiście.
Art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Za przychody z działalności wykonywanej osobiście […] uważa się:
1) (uchylony)
2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;
3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;
4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;
5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7;
6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9;
7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;
7a) przychody otrzymywane przez członków Rady Mediów Narodowych;
8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
c) przedsiębiorstwa w spadku
– z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9;
9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej – z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.
Przepis jest długi (urok prawa podatkowego), ale w realiach branży kreatywnej w grę wchodzą dwa przypadki:
- działalność artystyczna, literacka, naukowa, trenerska, oświatowa i publicystyczna,
- umowa o dzieło z osobą fizyczną prowadzącą DG, osobą prawną lub ułomną osobą prawną.
Ponieważ mówimy teraz o umowie o dzieło zawartej pomiędzy dwoma osobami prywatnymi, punkt drugi nam odpada i zostaje wyłącznie pierwszy. Jeśli wykonywanie określonego dzieła wpisuje się w działalność artystyczną, literacką, naukową, trenerską, oświatową lub publicystyczną, to wynagrodzenie można uznać za przychód z działalności wykonywanej osobiście.
W praktyce jednak, wynagrodzenie z umowy o dzieło pomiędzy osobami prywatnymi uznaje się najczęściej za przychód z innych źródeł albo przychód z praw majątkowych, co sprawia, że wykonawca nie ma obowiązku odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy w ciągu roku, a rozliczenie podatku następuje jednorazowo w zeznaniu rocznym PIT-36.
Przykładowa sytuacja dla lepszego zrozumienia
Grafik nieprowadzący działalności gospodarczej projektuje logo dla prywatnego podcastu swojego kolegi. Otrzymane wynagrodzenie wykazuje jednorazowo, razem z pozostałymi przychodami, w zeznaniu rocznym PIT-36 jako przychód z innych źródeł. Kwota podatku do zapłaty wynika z całości rozliczenia. Najczęściej będzie coś do dopłaty, chyba, że ogólnie wychodzi nadpłata, która kompensuje podatek należny od wynagrodzenia za logo.
Czasem zdarza się, że wykonawca, mimo braku takiego obowiązku, chce wpłacać zaliczki w ciągu roku, żeby potem uniknąć większej dopłaty w zeznaniu rocznym.
Taka opcja jest dostępna (dobrowolna zaliczka), jeśli wynagrodzenie z umowy o dzieło zostanie zakwalifikowane jako przychód z innych źródeł. Należy jedynie pamiętać, że zapłacenie zaliczki raz, zobowiązuje również do wpłacania zaliczek dalej w ciągu roku w odniesieniu do przychodów z tego samego źródła. Jednorazowa decyzja o wpłacie zaliczki rzutuje więc na cały rok.
Art. 44 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mówi o dobrowolnej zaliczce w kontekście przychodu z innych źródeł, co może prowadzić do wniosku, że w przypadku przychodu z praw majątkowych nie ma takiej opcji.
Nie spotkałem się jednak jeszcze z sytuacją, gdy osoba prywatna poniosła negatywne konsekwencje związane z dobrowolną zaliczką w przypadku przychodu z praw majątkowych, co jest zrozumiałe, biorąc pod uwagę, że nie dochodzi w takiej sytuacji do żadnego uszczuplenia budżetu państwa.
Dotarłem również do indywidualnej interpretacji (0113-KDIPT2-1.4011.563.2018.2.RK) potwierdzającej możliwość dobrowolnej zaliczki przy przychodzie z praw majątkowych. Choć jak zwykle uczulam – indywidualna interpretacja jest ochroną tylko dla osoby, która o nią wystąpiła i jeśli chcesz mieć pewność, warto wystąpić o interpretację dla siebie.
Decydując się na dobrowolną zaliczkę w ciągu roku, należy być przygotowanym na możliwy kontakt ze strony urzędu skarbowego z zapytaniem o przyczynę wpłaty zaliczki. Nie jest to nic jednak strasznego – wystarczy wyjaśnić, że nie prowadzisz działalności gospodarczej, ale korzystasz z opcji dobrowolnej zaliczki na podatek od przychodów osiąganych jako osoba prywatna.
Tutaj pojawia się jeszcze oczywiście odwieczny dylemat, kiedy można działać jako osoba prywatna, a kiedy trzeba założyć DG, ale to już opowieść na kiedy indziej.
Umowa o dzieło pomiędzy przedsiębiorcą i osobą prywatną
Przy umowie o dzieło pomiędzy dwoma osobami nieprowadzącymi działalności gospodarczej, wykonawca jest zobowiązany do samodzielnego rozliczenia podatku.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy umowa zawierana jest pomiędzy osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej (wykonawca dzieła) i przedsiębiorcą (zamawiający).
Opisane tutaj zasady dotyczą wyłącznie sytuacji, gdy zamawiającym jest polski przedsiębiorca. Jeżeli zamawiającym jest zagraniczna firma, która nie ma w Polsce siedziby ani zakładu, to znowu wracamy do samodzielnego rozliczenia się z podatku przez wykonawcę. Szczegóły tutaj: zagraniczna umowa o dzieło a podatek w Polsce.
W takim przypadku, zamawiający dzieło przedsiębiorca jest płatnikiem, który ma obowiązek pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy od wynagrodzenia.
Wykonawca dzieła otrzymuje więc wynagrodzenie netto (pomniejszone o obliczoną zaliczkę).
Nadal ma oczywiście obowiązek uwzględnić je w zeznaniu rocznym. Do końca lutego powinien otrzymać od zamawiającego dzieło przedsiębiorcy imienną informację PIT-11, która posłuży mu do wypełnienia zeznania.
Jeżeli uzyskujesz wynagrodzenie wyłącznie za pośrednictwem płatników, właściwą deklaracją roczną jest PIT-37. Jeśli jednak uzyskujesz, choćby jednorazowo, wynagrodzenie bez pośrednictwa płatników (np. umowa o dzieło z osobą prywatną, umowa o dzieło z zagraniczną firmą), właściwą deklaracją staje się PIT-36, w której ujmujesz zarówno przychodzy z PITów-11, jak i te, z których masz obowiązek rozliczyć się samodzielnie.
Umowa o dzieło między przedsiębiorcami
Jeszcze inaczej wygląda sytuacja, gdy przedsiębiorca (zamawiający) zawiera umowę o dzieło z innym przedsiębiorcą (wykonawca dzieła) w zakresie wykonywanej przez tego drugiego działalności gospodarczej.
Tak, przedsiębiorca może zawrzeć umowę o dzieło. Wyjaśniłem to w tym poradniku: czy przedsiębiorca może zawrzeć umowę o dzieło?
W tej sytuacji, wykonawca dzieła w treści umowy albo oddzielnym oświadczeniu deklaruje, że wykonanie dzieła mieści się w zakresie wykonywanej przez niego działalności.
W tym przypadku zamawiający zwolniony jest z obowiązku pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy. Wykonawca otrzymuje wynagrodzenie brutto i musi je rozliczyć w ramach przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej (zgodnie z wybraną formą opodatkowania).
Jeśli jednak wykonawca dzieła prowadzi działalność gospodarczą, ale wykonanie dzieła nie mieści się w jej zakresie – sposób rozliczenia umowy będzie analogiczny do opisanego w punkcie drugim. Tutaj przestrzegam jedynie przed nadmiernym kombinowaniem – urzędy skarbowe lubią weryfikować czy faktycznie przychody zadeklarowane jako niezwiązane z działalnością gospodarczą takimi są. Uczulam, że kody PKD wpisane w CEiDG to nie wszystko, liczy się stan faktyczny.
Opodatkowanie umowy o dzieło – podsumowanie
Umowa o dzieło podlega opodatkowaniu.
Szczegóły opodatkowania różnią się w zależności od konfiguracji stron umowy.
Trzy najczęściej występujące warianty omówiłem powyżej.
Indywidualna pomoc
Jeżeli potrzebujesz indywidualnej pomocy związanej z opodatkowaniem umowy o dzieło, napisz wiadomość na adres wojciech.wawrzak@prakreacja.pl. Gotowe rozwiązania, np. wzory umów, znajdziesz w blogowym sklepie.
Jeżeli chcesz co tydzień dostawać na maila bezpłatne rozwiązanie jednego problemu prawnego, zapisz się do mojego newslettera. W wiadomości powitalnej otrzymasz również link do strony z bonusami.
