Zawarłeś umowę dotyczącą praw autorskich, nie doszacowałeś wartości swojego utworu i zastanawiasz się czy możesz coś zrobić, żeby dostać dodatkowe pieniądze ze względu na to, że nabywca praw albo licencjobiorca osiąga znaczne przychody, korzystając z twojego utworu? Jesteś we właściwym miejscu.
Bazując na moim ponad 10 letnim doświadczeniu w prawie autorskim i umowach, opowiem ci o możliwości podwyższenia wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich albo udzielenie licencji po zawarciu umowy.
Prawo własności intelektualnej obowiązuje również w internecie
Dzień dobry! Nazywam się Wojciech Wawrzak, jestem radcą prawnym i twórcą tego bloga, który funkcjonuje od 2013 r. Każdemu publikowanemu materiałowi poświęcam czas, serce i uwagę, starając się, żeby był przydatny i pomocny. Blog jest dostępny publicznie i nieodpłatnie, ale nie oznacza to, że można z niego korzystać bez ograniczeń. Wszystkie treści są objęte ochroną prawa autorskiego, a ich nieuprawnione wykorzystanie, np. powielanie, kopiowanie, rozpowszechnianie na swojej stronie internetowej, włączanie do własnych produktów, może skutkować odpowiedzialnością cywilną lub karną. W sprawie ewentualnej zgody na korzystanie z materiałów napisz pod adres wojciech.wawrzak@prakreacja.pl.
Spis treści
Poradnik wideo na temat klauzuli bestsellerowej
Wolisz oglądać niż czytać? Nagrałem dla ciebie również poradnik wideo.
Wszystkie poradniki wideo znajdziesz na moim kanale YT.
Klauzula bestsellerowa – sposób na podwyższenie wynagrodzenie za prawa autorskie po zawarciu umowy
Najprostszym sposobem na podwyższenie wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich albo licencję jest dogadanie się z drugą stroną i zawarcie aneksu do umowy.
Aneks do umowy wymaga jednak zgody obu stron.
Co w sytuacji, gdy nabywca praw autorskich albo licencjobiorca nie zgadza się na podwyższenie wynagrodzenia? Skorzystaj z pomocy prawa autorskiego i sięgnij po klauzulę bestsellerową.
Art. 44 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
1. W przypadku gdy wynagrodzenie twórcy jest niewspółmiernie niskie w stosunku do korzyści nabywcy autorskich praw majątkowych lub licencjobiorcy, twórca może żądać stosownego podwyższenia wynagrodzenia przez sąd.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do umów o korzystanie z utworów zawieranych z organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi albo z niezależnym podmiotem zarządzającym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.
Ten przepis mówi wprawdzie o podwyższeniu wynagrodzenia przez sąd, ale nie musisz od razu pisać pozwu.
Zacznij od rozmów z drugą stroną:
- dlaczego uważasz, że wynagrodzenie jest za niskie;
- co sprawiło, że wcześniej zgodziłeś się na określone warunki, a teraz czujesz się z tym źle;
- jakie rozwiązanie byłoby dla ciebie satysfakcjonujące.
Podczas konsultacji z klientami określam ten etap „psychologicznym wysondowaniem drugiej strony”.
Chodzi o to, żeby nie wytaczać od razu ciężkich dział, straszyć prawnikiem i postępowaniem sądowym. To działa jak płachta na byka. Jeżeli druga strona poczuje się zaatakowana, uruchomi reakcje obronne. To nie jest w twoim interesie. Tobie zależy na jak najszybszym uzyskaniu większych pieniędzy, a nie walce w kisielu.
Mówię teraz bardziej jak psycholog niż jak prawnik, ale wiem, że to się sprawdza. Nie zawsze, ale często.
Jeden z klientów napisał do mnie ostatnio z podziękowaniem, że dzięki temu podejściu udało mu się załatwić ważną dla niego sprawę, mimo że był przekonany o nieuchronnie zbliżającym się sporze.
Ludzkie podejście i psychologiczne rozegranie sprawy bywa skuteczniejsze niż prawnicze armaty. Na to zawsze jest czas. Gdy na wstępie przejdziesz do ofensywy, potem ciężko jest zawrócić z wojennej ścieżki.
Spora część konsultacji, które przeprowadzam, służy przygotowaniu klienta do rozmów z drugą stroną. Pokazuję argumenty i opowiadam o możliwościach, naprowadzam na nieoczywiste w pierwszej chwili sposoby przedstawienia sprawy. Jeżeli ty również potrzebujesz takiego wsparcia, wyślij maila na wojciech.wawrzak@prakreacja.pl.
Brak dobrej woli po drugiej stronie – co zrobić?
Jeżeli nie możesz dogadać się z nabywcą praw autorskich albo licencjobiorcą co do podwyższenia wynagrodzenia, wyślij do niego formalne wezwanie do renegocjacji warunków umowy.
Możesz to zrobić samodzielnie, ale silniejszy efekt odniesie pismo wysłane przez radcę prawnego.
Ja działam w ten sposób, że udzielasz mi pełnomocnictwa i wysyłam „pismo z pieczątką” do drugiej strony. Mogę też przygotować samą treść wezwania, które wysyłasz ty sam. Jak wolisz, z czym czujesz się lepiej.
Takie wezwanie musi zawierać uzasadnienie, dlaczego uważasz wynagrodzenie przewidziane w umowie za niewspółmiernie niskie w stosunku do korzyści nabywcy praw autorskich lub licencjobiorcy. Trzeba wykazać, że jest spełniona przesłanka z klauzuli bestsellerowej (wkleiłem jej treść wcześniej).
Np. ty dostajesz co miesiąc 1000 zł wynagrodzenia licencyjnego, a licencjobiorca zarabia na twoim utworze 100 tys. złotych miesięcznie. Wcześniej nie zdawałeś sobie sprawy z potencjału swojego utworu, a teraz okazuje się, że generuje on naprawdę imponujące zyski.
Często widzę w internecie narzekania na Unię Europejską, ale akurat w tym przypadku zrobiła dobrze.
Klauzula bestsellerowa została złagodzona w wyniku implementacji europejskiej dyrektywy.
Wcześniej możliwość podwyższenia wynagrodzenia była uzależniona od rażącej dysproporcji między wynagrodzeniem twórcy a korzyściami nabywcy autorskich praw majątkowych lub licencjobiorcy. Obecnie nie trzeba już wykazywać rażącej dysproporcji – wystarczy niewspółmierna niskość. Tobie może wydawać się to niewielka zmiana, ale na gruncie języka prawnego to naprawdę duże ułatwienie.
Złagodzona klauzula bestsellerowa obowiązuje od 20.09.2024 r.
Jeżeli umowa została zawarta przed tą datą, druga strona może próbować torpedować twoją argumentację, twierdząc, że prawo nie działa wstecz i nadal musisz wykazać rażącą dysproporcję.
To prawda, prawo nie działa wstecz, ale w tym przypadku należy zastosować pro-twórczą interpretację i przyjąć, że złagodzona klauzula bestsellerowa pozwala skorygować wynagrodzenie ze starej umowy, jeśli eksploatacja utworu odbywa się po dniu 20.09.2024 r.
UWAGA! Z klauzuli bestsellerowej może skorzystać wyłącznie twórca lub jego następca prawny pod tytułem ogólnym. Ta opcja nie jest dostępna np. dla spółki, która nabyła autorskie prawa majątkowe od twórcy, a potem sama je dalej przenosi albo udziela licencji i chce podwyższyć swoje wynagrodzenie.
Postępowanie sądowe – smutna ostateczność
Nawet najlepiej poprowadzone rozmowy polubowne lub najbardziej profesjonalne pisma nie przynoszą czasem oczekiwanego rezultatu – bo druga strona jest uparta. Albo taką ma taktykę. Liczy, że odpuścisz.
Jeżeli nie chcesz odpuszczać, pozostaje ci wytoczyć powództwo o podwyższenie wynagrodzenia:
- napisać pozew;
- wnieść opłatę od pozwu;
- złożyć pozew we właściwym sądzie;
- czekać na pierwszą rozprawę.
Możesz to zrobić samodzielnie, ale w sądzie często przegrywa się z powodów formalnych, więc lepiej zatrudnić radcę prawnego mającego doświadczenie w prawie autorskim.
Na wstępie to ty pokrywasz wszystkie koszty związane z powództwem, ale jeśli wygrasz sprawę, możesz domagać się zwrotu poniesionych kosztów od drugiej strony.
Ja osobiście nie prowadziłem przez 10 lat swojej kariery żadnego postępowania sądowego o podwyższenie wynagrodzenia na podstawie klauzuli bestsellerowej. Unikam zresztą spraw sądowych jak ognia, bo uważam, że lepiej dogadać się polubownie. Taniej, szybciej, efektywniej. Mogę się natomiast pochwalić, że w wyniku mojego doradztwa udawało się klientom skutecznie renegocjować zawierane w przeszłości umowy.
Niemniej, jeśli uznasz, że wyczerpałeś wszystkie środki polubowne i chcesz iść do sądu, to moja kancelaria może pomóc ci również w tym zakresie. Nie mamy w swoim portfolio reprezentacji takich graczy jak np. Andrzej Sapkowski w sporze z CD Projekt bazującym właśnie na klauzuli bestsellerowej, ale skutecznie pomagamy innym twórcom w sprawach dot. praw autorskich.
Podsumowanie
Istnieje możliwość podwyższenia wynagrodzenia za prawa autorskie po zawarciu umowy.
Najlepiej zacząć od rozmów z drugą stroną i prób renegocjacji warunków współpracy.
Dobry efekt może przynieść formalne wezwanie do podwyższenia wynagrodzenia.
Jeżeli strony się dogadują, to zawierają aneks do umowy (porozumienie).
W przeciwnym wypadku jest konieczne wytoczenie powództwa o podwyższenie wynagrodzenia.
Jeżeli potrzebujesz pomocy, napisz na wojciech.wawrzak@prakreacja.pl.
Zaproszenie na poczęstunek
Jeżeli uważasz ten artykuł za przydatny, zachęcam do regularnego smakowania Pralin PraKreacji.
Raz w tygodniu otrzymasz wiadomość z rozwiązaniem jednego, konkretnego problemu prawnego z zakresu mojej specjalizacji – prawo autorskie, e-commerce, dane osobowe, umowy, regulaminy.
Dodatkowo, na start prześlę ci link do przydatnych materiałów bonusowych.
Zdjęcie nagłówkowe pobrane z serwisu Pexels, gdzie zostało opublikowane przez Nicola Barts.
