WCAG, EEA, PAD – tajemniczy Akt o Dostępności i jego wpływ na e-commerce: sklepy internetowe, strony, serwisy, platformy, aplikacje, SaaSy itp.

Masz swoją stronę internetową, platformę, sklep lub aplikację i zastanawiasz się, czy musisz coś zmieniać ze względu na Europejski i Polski Akt o Dostępności (EEA i PAD)? Jesteś we właściwym miejscu.

Dwa zastrzeżenia na wstępie.

1. To nie jest krótki artykuł. Podszedłem do tematu ambitniej niż większość autorów lakonicznych notek informacyjnych w internecie.
2. Nie jestem specjalistą od dostępności. Jestem radcą prawnym, którego klienci zaczęli pytać o nowe wymogi prawne w e-commerce. Wykonałem swoją robotę prawniczą, ale nie będę mądrzył się na temat wdrażania dostępnych rozwiązań cyfrowych – zostawiam to ekspertom. Zanim zdecydujesz się na oferowany przez kogoś audyt dostępności, zweryfikuj realne doświadczenie. Obawiam się, że Akt o Dostępności stanie się pożywką dla wielu samozwańczych „guru”.

Spis treści

Poradnik wideo

Jeżeli wolisz oglądać / słuchać niż czytać, nagrałem również 12 minutowe wideo na temat dostępności.

Pozostałe wideo znajdziesz na moim kanale YT.

EEA, PAD i WCAG – o co w ogóle chodzi?

Europejski Akt o Dostępności (EEA) to dyrektywa unijna, podobnie jak np. OMNIBUS.

Dyrektywa, w przeciwieństwie do rozporządzenia obowiązującego bezpośrednio, np. RODO, GPSR, DSA, wymaga implementacji do prawa krajowego.

Stąd Polski Akt o Dostępności (PAD) – ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, która obowiązuje od 28 czerwca 2025 roku.

28.06.2025 to data graniczna na wdrożenie rozwiązań wymaganych przez PAD.

Jeżeli twoja strona internetowa, sklep, platforma lub aplikacja podpada pod wymogi dostępności, od tego dnia wszystko musi hulać jak należy.

Dalej dowiesz się, jak ustalić czy wymagania dostępności cię obowiązują.

WCAG nie jest natomiast aktem prawnym. To standardy dostępności treści internetowych.

Tyle, gdy chodzi o wprowadzenie. Teraz przejdźmy do konkretów.

Czy wdrożenie WCAG jest obowiązkowe?

WCAG jako zestaw technicznych wytycznych nie jest sam w sobie obowiązkowy.

Obowiązkowe jest spełnienie wymagań dostępności wynikających z Aktu o Dostępności.

Ponieważ jednak wymagania dostępności wpisują się w standardy WCAG, to podążanie za tymi standardami jest pomocne przy realizacji obowiązków opisanych w EEA / PAD. Wojciech Kutyła, w swojej książce „Web accessibility. Wprowadzenie do dostępności cyfrowej„, pisze o WCAG tak:

Nie ma niczego lepszego w temacie niż WCAG — ale niczego lepszego Ci nie potrzeba, gdyż ten zestaw wskazówek zawiera właściwie wszystko, co można sobie wyobrazić. Obecnie, w wersji 2.2, WCAG wskazuje drogę osobom, które zajmują się projektowaniem interfejsów, pisaniem kodu front-end i back-end, tworzeniem treści tekstowych, nietekstowych, wideo, a także tym osobom, które w swojej praktyce po prostu chcą upewnić się, że to, co robią, wypełni standardy dostępności

Zanim jednak opowiem ci więcej o samych wymaganiach dostępności, najpierw informacja, które może mieć dla ciebie kluczowe znaczenie – mikroprzedsiębiorcy mają łatwiej.

Akt o Dostępności vs mikroprzedsiębiorcy

Polski Akt o Dostępności to długa ustawa, ale dla ciebie może być najważniejszy jeden przepis.

Art. 4 PAD

Przepisów ustawy nie stosuje się do:

1) usług oferowanych lub świadczonych przez mikroprzedsiębiorców;

2) stron internetowych i aplikacji mobilnych w zakresie:

a) map oraz map interaktywnych, w tym geoportali, w przypadku gdy na tych mapach, mapach interaktywnych, w tym geoportalach, przeznaczonych do zastosowań nawigacyjnych dane teleadresowe i położenie geograficzne są prezentowane w sposób dostępny cyfrowo, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1440),

b) treści, które nie są finansowane i nie są tworzone przez dany podmiot gospodarczy oraz nie znajdują się pod jego kontrolą;

3) usług komunikacji miejskiej oraz do gminnych, metropolitalnych, powiatowych, powiatowo-gminnych i wojewódzkich przewozów pasażerskich w rozumieniu odpowiednio art. 4 ust. 1 pkt 3, 5a, 10, 10a i 25 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 2778), z wyjątkiem usług, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 lit. e.

Jeżeli prowadzisz stronę, sklep, platformę lub aplikację internetową, to świadczysz usługi drogą elektroniczną.

Jeśli jesteś mikroprzedsiębiorcą, to przepisów PAD nie stosuje się do usług przez ciebie świadczonych.

Ułatwienie dla mikroprzedsiębiorców dotyczy wyłącznie usług.

Jeżeli w swoim sklepie sprzedajesz produkty wymienione w PAD, to do tych produktów znajdują zastosowanie wymogi dostępności, nawet jeśli jesteś mikroprzedsiębiorcą.

Jest więc możliwa sytuacja, że twój sklep internetowy nie musi być dostępny, ale produkty sprzedawane w tym sklepie już tak.

Kiedy jesteś mikroprzedsiębiorcą? Odpowiedź jest zawarta w art. 7 ustawy Prawo przedsiębiorców. Musisz spełniać łącznie dwa warunki w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych:

1. zatrudniałeś średniorocznie mniej niż 10 pracowników,
2. osiągnąłeś roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów twojego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.

Zatem jeśli prowadzisz stronę, sklep, serwis lub aplikację internetową jako mikroprzedsiębiorca, to z uwagi na skalę twojej działalności, wymogi dostępności dla usługi handlu elektronicznego cię nie obowiązują (ale jednocześnie wymogi dostępności mogą dotyczyć produktów sprzedawanych w twoim sklepie, np. gdy masz w ofercie czytniki książek elektronicznych).

Jeśli nawet wymogi dostępności cię nie dotyczą, warto się nimi zainteresować. Dostępność jest ściśle związana z doświadczeniem klienta – jeśli twoi konkurenci będą wdrażać wymogi dostępności, ułatwiając w ten sposób życie swoim klientom, możesz zostać w tyle i osłabić swoją pozycję rynkową.

Dostępność to przede wszystkim ludzkie doświadczenie. Akt o Dostępności ma za zadanie wymóc na niektórych podmiotach wdrażanie dostępnych rozwiązań, ale nie warto na to zagadnienie patrzeć wyłącznie przez pryzmat suchych przepisów prawnych. Polecam posłuchać więcej w tym materiale na YT.

Jakie produkty lub usługi są objęte Aktem o Dostępności?

Jak sam tytuł ustawy wskazuje, dotyczy ona tylko niektórych produktów i usług.

Produkty i usługi objęte Aktem o Dostępności są określone w art. 3.

Akt o Dostępności stosuje się do następujących produktów:

• konsumenckie systemy sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia i ich systemy operacyjne,
• terminale:
  • płatnicze, będące urządzeniami, których głównym przeznaczeniem jest umożliwianie dokonywania płatności z użyciem instrumentów płatniczych w fizycznym punkcie sprzedaży,
  • samoobsługowe przeznaczone do oferowania lub świadczenia usług objętych ustawą:
    • bankomaty i wpłatomaty,
    • automaty biletowe,
    • urządzenia do odprawy,
    • interaktywne terminale przeznaczone do udzielania informacji, z wyjątkiem terminali instalowanych jako zintegrowane części pojazdów samochodowych, statków powietrznych, statków wodnych i taboru kolejowego,
• konsumenckie urządzenia końcowe z interaktywnymi zdolnościami obliczeniowymi wykorzystywane do oferowania lub świadczenia usług:
  • telekomunikacyjnych,
  • dostępu do audiowizualnych usług medialnych.
• czytniki książek elektronicznych.

Akt o Dostępności stosuje się do następujących usług:

• usługi telekomunikacyjne, z wyjątkiem usług transmisji wykorzystywanych do oferowania lub świadczenia usług komunikacji maszyna – maszyna,
• usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
• usługi towarzyszące usługom autobusowego i autokarowego transportu pasażerskiego, usługom wodnego transportu pasażerskiego oraz usługom lotniczego i kolejowego transportu pasażerskiego w zakresie:
  • stron internetowych,
  • usług oferowanych lub świadczonych za pomocą urządzeń mobilnych, w tym aplikacji mobilnych,
  • biletów elektronicznych i usług elektronicznych systemów sprzedaży biletów,
  • dostarczania informacji związanych z tymi usługami, w tym informacji o podróży w czasie rzeczywistym, przy czym w odniesieniu do dostarczania tych informacji za pośrednictwem ekranów informacyjnych obowiązek ten dotyczy wyłącznie interaktywnych ekranów znajdujących się na terytorium Unii Europejskiej,
  • dostarczania informacji za pomocą przeznaczonych do tego interaktywnych terminali samoobsługowych znajdujących się na terytorium Unii Europejskiej, z wyjątkiem terminali instalowanych jako zintegrowane części pojazdów samochodowych, statków powietrznych, statków wodnych i taboru kolejowego,
• usługi bankowości detalicznej,
• usługi rozpowszechniania książek elektronicznych,
• usługi handlu elektronicznego.
  

Jeśli zatem nie jesteś mikroprzedsiębiorcą, a twoja strona, platforma, aplikacja może zostać uznana za jedną z usług wymienionych w powyższym przepisie, to musisz dostosować ją do wymogów Aktu o Dostępności.

Może być też tak, że wprawdzie korzystasz z wyłączenia stosowania PAD w zakresie usługi handlu elektronicznego, ale masz obowiązki związane z dostępnością produktów, które sprzedajesz (np. czytniki książek elektronicznych, sprzęt komputerowy).

A co w sytuacji, gdy ty wprawdzie jesteś mikroprzedsiębiorcą, ale twoi klienci już nie?

Jeżeli dostarczasz im rozwiązań technologicznych wykorzystywanych przez nich do świadczenia usług objętych Aktem o Dostępności, to niedostosowanie przez ciebie tych rozwiązań do wymogów dostępności uniemożliwi twoim klientom wywiązanie się z ich własnych obowiązków.

Np. jesteś mikroprzedsiębiorcą i masz SaaS, który pozwala szybko uruchomić sprzedaż internetową produktów lub usług. Pozyskujesz klienta większego kalibru, który nie jest mikroprzedsiębiorcą, a ponieważ z wykorzystaniem twojego SaaSa świadczy usługi handlu elektronicznego, to twój SaaS musi pozwolić mu spełniać wymogi dostępności.

Na czym polegają wymogi dostępności?

Jeżeli ustalisz, że musisz spełnić wymogi dostępności lub podejmiesz dobrowolną decyzję w tym zakresie, naturalnym krokiem jest określenie, co dokładnie masz zrobić.

Polska ustawa rozróżnia wymogi dostępności w zakresie produktów oraz usług.

Ponieważ ten artykuł dotyczy stron, serwisów, platform, aplikacji, sklepów internetowych, które same w sobie są usługami świadczonymi drogą elektroniczną, usługami cyfrowymi lub usługami pośrednimi, dzisiaj ograniczymy się wyłącznie do dostępności usług.

Jeśli sprzedajesz produkty objęte aktem o dostępności (wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy), to musisz zainteresować się również wymogami dostępności dla produktów, nawet gdy jesteś mikroprzedsiębiorcą.

W Akcie o Dostępności są opisane ogólne wymogi dostępności w stosunku do wszystkich usług objętych Aktem oraz dodatkowe wymogi dotyczące następujących usług:

• usługi telekomunikacyjne,
• usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
• usługi towarzyszące usługom transportu pasażerskiego,
• usługi bankowości detalicznej,
• usługi rozpowszechniania książek elektronicznych,
• usługi handlu elektronicznego.

Wymogi ogólne są opisane w art. 12 ustawy.

Art. 12 ust. 2 polskiego Aktu o Dostępności

W ramach oferowania i świadczenia usług zapewnia się:

1) udzielanie informacji w postaci papierowej lub elektronicznej o oferowanych i świadczonych usługach oraz, w przypadku produktów wykorzystywanych w ramach oferowania lub świadczenia usług – udzielanie informacji o związku tych produktów z usługą, funkcjach i właściwościach zapewniających spełnianie wymagań dostępności oraz ich interoperacyjności z narzędziami wspomagającymi, a także informacji niezbędnych do korzystania z usługi:

a) za pomocą więcej niż jednego kanału sensorycznego,

b) w sposób zapewniający ich zrozumiałość,

c) w formatach tekstowych umożliwiających wykorzystanie ich w alternatywnej i wspomagającej komunikacji, które mogą być przedstawiane za pomocą więcej niż jednego kanału sensorycznego,

d) za pomocą czcionki o odpowiednim rozmiarze i kroju, z uwzględnieniem przewidywalnych warunków użytkowania oraz z zastosowaniem wystarczającego kontrastu i odstępów między literami, wierszami i akapitami,

e) z alternatywną prezentacją treści nietekstowych;

2) udzielanie informacji, o których mowa w pkt 1, w postaci elektronicznej w sposób zapewniający postrzegalność, funkcjonalność, zrozumiałość i kompatybilność tych informacji;

3) jednolitość stron internetowych i aplikacji mobilnych przez zapewnienie ich postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i kompatybilności.

Nie wiem jak dla ciebie, ale dla mnie brzmi to bardzo enigmatycznie. Co z tego przepisu tak naprawdę wynika? Co konkretnie trzeba zrobić? Spróbujmy rozbroić tę bombę na konkretnym przykładzie.

Niech będzie, że prowadzisz platformę internetową z kursami on-line.

A więc masz obowiązek udzielić konsumentowi informacji o oferowanych i świadczonych usługach oraz informacji niezbędnych do korzystania z usługi.

Prowadząc platformę internetową z kursami on-line świadczysz usługę handlu elektronicznego polegającą na tym, że umożliwiasz konsumentowi zakup kursu on-line oraz korzystanie z niego za pośrednictwem platformy.

Nie jest to skomplikowana usługa. Przez informację o oferowanych i świadczonych usługach można tak naprawdę rozumieć przedstawienie możliwości platformy, co najczęściej dzieje się już na stronie głównej (bo przecież dążymy do tego, żeby użytkownik od razu na pierwszym ekranie wiedział, gdzie jest i co może tutaj zrobić). Przydać się może również sekcja FAQ tłumacząca kluczowe funkcje platformy.

Problemem nie są więc same informacje (już je masz na stronie), ale sposób zaprezentowania tych informacji. Wg Aktu o Dostępności informacje mają być udzielone w następujący sposób:

• za pomocą więcej niż jednego kanału sensorycznego,
• w sposób zapewniający ich zrozumiałość,
• w formatach tekstowych umożliwiających wykorzystanie ich w alternatywnej i wspomagającej komunikacji, które mogą być przedstawiane za pomocą więcej niż jednego kanału sensorycznego,
• za pomocą czcionki o odpowiednim rozmiarze i kroju, z uwzględnieniem przewidywalnych warunków użytkowania oraz z zastosowaniem wystarczającego kontrastu i odstępów między literami, wierszami i akapitami,
• z alternatywną prezentacją treści nietekstowych.

Znowu enigmatycznie, co? Na pewno dla kogoś, kto wcześniej nie interesował się dostępnością.

Rozbrajajmy więc bombę dalej.

Kanały sensoryczne

Informacje o oferowanych i świadczonych usługach oraz informacje niezbędne do korzystania z usługi mają być możliwe do przyswojenia za pomocą dwóch kanałów sensorycznych. Chodzi o zmysły człowieka:

• wzrok,
• słuch,
• dotyk,
• smak,
• zapach.

Zapach, smak i dotyk mogą być ciężkie do wykorzystania w internecie, więc zostaje wzrok i słuch.

Czyli jak ktoś ma problem ze wzrokiem, powinien móc wysłuchać i na odwrót.

Zrozumiałość informacji

Informacje o oferowanych i świadczonych usługach oraz informacje niezbędne do korzystania z usługi mają być udzielone w sposób zapewniający ich zrozumiałość.

Art. 5 pkt 38 polskiego Aktu o Dostępnpści

Zrozumiałość – właściwość usługi lub jej części lub informacji o produkcie albo usłudze umożliwiającą zrozumienie treści i informacji związanych z korzystaniem z produktu albo usługi zgodnie z ich przeznaczeniem.

Alternatywna i wspomagająca komunikacja

Informacje o oferowanych i świadczonych usługach oraz informacje niezbędne do korzystania z usługi mają być udzielone w formatach tekstowych umożliwiających wykorzystanie ich w alternatywnej i wspomagającej komunikacji, które mogą być przedstawiane za pomocą więcej niż jednego kanału sensorycznego.

Alternatywa i wspomagająca komunikacja – o co chodzi?

Art. 5 pkt 1 polskiego Aktu o Dostępności

Alternatywna i wspomagająca komunikacja – korzystanie z pomocy komunikacyjnych, form i sposobów porozumiewania się rozumianego jako odbieranie i nadawanie komunikatów, w tym w mowie i piśmie, które wspierają, uzupełniają lub zastępują mowę w celu funkcjonalnej komunikacji.

Gdy ktoś ma problem z mówieniem, wprowadza się metody komunikacji alternatywnej i wspomagającej.

Nie znam się na tych metodach, ale zakładam, że gdy chodzi o informacje o usługach widoczne na stronie, można posłużyć się np. grafikami, symbolami itp.

Wymogi dot. czcionki

Informacje o usługach oraz informacje niezbędne do korzystania z usługi mają być udzielone za pomocą czcionki o odpowiednim rozmiarze i kroju, z uwzględnieniem przewidywalnych warunków użytkowania oraz z zastosowaniem wystarczającego kontrastu i odstępów między literami, wierszami i akapitami.

Tutaj pojawiają się dwa przymiotniki: odpowiedni i wystarczający.

Kiedy rozmiar i krój czcionki jest odpowiedni?

Kiedy kontrast i odstępy są wystarczające?

Tego ustawa już nie wyjaśnia. Tutaj właśnie ujawnia się rola standardów WCAG, które mogą być przewodnikiem, gdy chodzi o dobór rozmiaru, kroju, kontrast, odstępy itp.

Niezależnie od standardów, zawsze warto myśleć o użytkowniku. Wyobrazić sobie ograniczenia, z którymi boryka się ze względu na osobiste uwarunkowania i zaprojektować określone rozwiązania w taki sposób, żeby ograniczenia przestały być przeszkodą. Czyli empatia.

Alternatywna prezentacja treści nietekstowych

Informacje o oferowanych i świadczonych usługach oraz informacje niezbędne do korzystania z usługi mają być udzielone z alternatywną prezentacją treści nietekstowych.

Najprostszy przykład: jeżeli pojawia się jakiś element graficzny, wideo, audio, powinna być dla użytkownika dostępna również alternatywa tekstowa.

Odpowiedni sposób udzielania informacji

Informacje o usługach oraz informacje niezbędne do korzystania z usługi mają być udzielone w postaci elektronicznej w sposób zapewniający:

• postrzegalność,
• funkcjonalność,
• zrozumiałość,
• kompatybilność tych informacji.

Art. 5 Aktu o Dostępności

Postrzegalność – właściwość usługi lub jej części lub informacji o produkcie albo usłudze umożliwiającą ich odbiór przez użytkownika za pomocą zmysłów słuchu, wzroku lub dotyku.

Funkcjonalność – właściwość usługi lub jej części umożliwiającą użycie przez użytkownika wszystkich oferowanych przez nie funkcji.

Zrozumiałość – właściwość usługi lub jej części lub informacji o produkcie albo usłudze umożliwiającą zrozumienie treści i informacji związanych z korzystaniem z produktu albo usługi zgodnie z ich przeznaczeniem.

Kompatybilność – właściwość produktu albo usługi lub ich części umożliwiającą niezakłócone współdziałanie z innymi produktami lub usługami, w tym produktami i usługami, do których nie mają zastosowania przepisy ustawy, albo systemami, w tym z narzędziami wspomagającymi, przeznaczonymi do korzystania z tego produktu albo tej usługi.

Z przykładami rozwiązań wpisujących się w powyższe zasady możesz zapoznać się np. tutaj.

Jednolitość stron internetowych i aplikacji mobilnych

Oferując lub sprzedając usługę podlegającą pod Akt o Dostępności (np. usługę handlu elektronicznego na platformie z kursami on-line), masz obowiązek zapewnić jednolitość stron internetowych i aplikacji mobilnych przez zapewnienie ich postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i kompatybilności.

W uproszczeniu, chodzi o to żeby każdy użytkownik zarówno pełnosprawny, jak i niepełnosprawny mógł bez problemu zapoznać się z zawartością platformy, ocenić jej przydatność dla siebie, zdecydować czy chce z niej korzystać, a gdy podejmie decyzję pozytywną – móc korzystać ze wszystkich jej funkcji mimo swoich osobitych ograniczeń.

Wymogi szczegółowe dla usług handlu elektronicznego

Omówione powyżej wymogi dostępności są wymogami ogólnymi – znajdują zastosowanie do wszystkich usług objętych Aktem o Dostępności. Wspominałem wcześniej i powtórzę dla utrwalenia, że są jeszcze wymogi szczególne dla konkretnych usług.

• usługi telekomunikacyjne,
• usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
• usługi towarzyszące usługom transportu pasażerskiego,
• usługi bankowości detalicznej,
• usługi rozpowszechniania książek elektronicznych,
• usługi handlu elektronicznego.

Przepisy zawierające wymogi szczególne znajdziesz w art. 13 – 18 polskiego Aktu o Dostępności.

Ponieważ wspomniany wcześniej przykład (platforma internetowa z kursami on-line) to usługa handlu elektronicznego, przytoczę wyłącznie art. 18 jej poświęcony.

Art. 18 polskiego Aktu o Dostępności

Poza spełnianiem wymagań dostępności, o których mowa w art. 12, w ramach usług handlu elektronicznego zapewnia się:

1) udzielanie informacji o spełnianiu wymagań dostępności przez produkty albo usługi, jeżeli te informacje zostały podane przez obowiązany do tego podmiot gospodarczy;

2) postrzegalność, funkcjonalność, zrozumiałość i kompatybilność funkcji i metod służących identyfikacji stron usługi handlu elektronicznego, zachowaniu bezpieczeństwa oraz dokonywaniu płatności, składaniu podpisów elektronicznych i usług płatniczych stanowiących część tej usługi.

Czy wnosi to coś nowego?

Po pierwsze, poszerza katalog informacji do udzielenia – wcześniej była mowa o informacjach o oferowanych i świadczonych usługach oraz informacjach niezbędnych do korzystania z usługi.

Teraz dochodzą nam jeszcze informacje o dostępności (wg PAD) sprzedawanego produktu.

Np. prowadząc sklep internetowy (nie będąc mikroprzedsiębiorcą) i sprzedając produkty objęte Aktem o Dostępności (np. czytniki książek elektronicznych), powinieneś w opisie produktu przewidzieć miejsce na informację o spełnianiu przez czytnik wymagań dostępności, jeżeli producent podaje takie informacje.

Po drugie, istotne dla konsumenta funkcje mają być postrzegalne, funkcjonalne i zrozumiałe. Chodzi, w uproszczeniu, o to, żeby osoby z niepełnosprawnościami nie miały problemu z bezpieczną transakcją.

Praktyczna rada wdrożeniowa

Wymogi dostępności opisane w Akcie o Dostępności są określone dość ogólnie.

W przepisach pojawia się wiele pojęć nieostrych, elastycznych.

Można by powiedzieć, że to takie trochę „prawo życzeniowe” – wyznacza kierunki, wskazuje na pożądane wartości, zostawiając techniki wdrożeniowe na boku.

Jeżeli chodzi natomiast o konkrety, na pewno warto skorzystać ze standardów WCAG oraz starać się empatycznie wejść w buty użytkowników o różnych ograniczeniach.

Poniżej kilka praktycznych przykładów rozwiazan dostepnościowych:

• jasna i logiczna struktura nagłówków – h1, h2, h3 itp.,
• atrybuty alt właściwie opisujące zawartość zdjęcia / grafiki,
• napisy do nagrań audio i wideo,
• jasne informacje co stanie się po kliknięciu w link,
• możliwość poruszania się po stronie z wykorzystaniem wyłącznie klawiatury,
• możliwość zrealizowania pożądanej funkcji niezależnie od rozdzielczości i urządzenia,
• zrozumiałe komunikaty błędów i logiczne instrukcje dot. wypełniania formularzy.

Chodzi o doświadczenie użytkownika.

Każdego użytkownika. Młodszego, starszego, sprawnego, niepełnosprawnego.

Każdy ma mieć możliwość skorzystania z danego rozwiązania, niezależnie od swojej sytuacji. Np. możesz poprosić rodziców / dziadków, żeby przeklikali się przez twoją stronę i dali znać czy wszystko jest dla nich jasne. Jeśli na którymś etapie będą mieć problemy, to pierwsze ostrzeżenie, że coś jest nie tak z dostępnością.

Jeśli dostępność wydaje ci się abstrakcyjna, przypomnij sobie, kiedy ostatnio byłeś sfrustrowany jakimś rozwiązaniem internetowym, np. w sklepie, aplikacji bankowej, przy logowaniu itp.

Nawet jeśli masz to szczęście być osobą w pełni sprawną, jestem przekonany, że dostrzegasz podczas korzystania z sieci frustrujące rozwiązania. W dostępności chodzi o to, żeby ograniczać te frustracje – ma być łatwo, prosto i przyjemnie. Dla każdego, bez ograniczeń i wykluczeń.

Czy wymagania dostępności są bezwzględne?

Wymagania dostępności nie dotyczą mikroprzedsiębiorców oraz produktów i usług nieobjętych EEA / PAD.

W przepisach jest zawarta jednak również dodatkowa furtka na odstąpienie od niektórych wymagań.

Art. 21 polskiego Aktu o Dostępności

1. Wymagania dostępności mają zastosowanie wyłącznie w zakresie, w jakim zapewnienie zgodności z nimi:

1) nie wymaga wprowadzenia zasadniczej zmiany podstawowych właściwości produktu albo usługi;

2) nie stanowi dla podmiotu gospodarczego nieproporcjonalnego obciążenia.

2. Podmiot gospodarczy dokonuje oceny, czy zapewnienie zgodności z określonym wymaganiem dostępności:

1) wymaga wprowadzenia zasadniczej zmiany podstawowych właściwości produktu albo usługi;

2) stanowi dla niego nieproporcjonalne obciążenie.

3. Dokonując oceny, o której mowa w ust. 2 pkt 2, podmiot gospodarczy stosuje następujące kryteria:

1) stosunek kosztów netto związanych ze spełnianiem określonego wymagania dostępności do ogólnych kosztów operacyjnych i kapitałowych produkcji, dystrybucji lub importu produktu albo oferowania lub świadczenia usługi ponoszonych przez podmiot gospodarczy;

2) szacowane koszty i korzyści dla podmiotu gospodarczego, w tym w odniesieniu do procesów wytwórczych i inwestycji, w stosunku do szacowanej korzyści dla osób ze szczególnymi potrzebami, z uwzględnieniem liczby przypadków i częstotliwości korzystania z produktu albo usługi;

3) stosunek kosztów netto związanych ze spełnianiem wymagań dostępności do przychodów netto podmiotu gospodarczego ze sprzedaży produktu albo oferowania lub świadczenia usługi.

4. Przy obliczaniu kosztów netto, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 3, uwzględnia się:

1) jednorazowe koszty organizacyjne ponoszone w związku:

a) z zatrudnieniem dodatkowego personelu dysponującego wiedzą fachową w zakresie dostępności produktów albo usług,

b) ze szkoleniem personelu i nabywaniem kompetencji w zakresie dostępności produktów albo usług,

c) z opracowaniem nowych procesów w celu uwzględnienia dostępności w rozwoju produktu albo usługi,

d) z opracowaniem wytycznych dotyczących dostępności produktów albo usług,

e) z zapoznaniem się z przepisami w zakresie dostępności produktów albo usług;

2) bieżące koszty produkcji i rozwoju ponoszone w związku z:

a) projektowaniem funkcji lub właściwości zapewniających spełnianie wymagań dostępności przez produkt albo usługę,

b) realizacją procesów wytwórczych,

c) testowaniem produktu albo usługi w zakresie dostępności,

d) opracowaniem dokumentacji dotyczącej czynności, o których mowa w lit. a-c.

5. Podmiot gospodarczy sporządza dokumentację przebiegu oceny, o której mowa w ust. 2, i dokonanych w jej ramach ustaleń.

6. Podmiot gospodarczy przechowuje dokumentację przebiegu oceny, o której mowa w ust. 2, i dokonanych w jej ramach ustaleń, przez okres 5 lat od dnia:

1) ostatniego udostępnienia na rynku produktu;

2) zakończenia oferowania lub świadczenia usługi.

7. Na żądanie Prezesa Zarządu PFRON lub właściwego organu nadzoru rynku, o którym mowa w art. 38 ust. 3, podmiot gospodarczy przekazuje uwierzytelnioną kopię dokumentacji przebiegu oceny, o której mowa w ust. 2, i dokonanych w jej ramach ustaleń.

8. W przypadku gdy w wyniku dokonania oceny, o której mowa w ust. 2, podmiot gospodarczy nie jest obowiązany do spełniania wymagań dostępności, informuje o tym niezwłocznie na piśmie właściwy organ nadzoru rynku, o którym mowa w art. 38 ust. 3.

9. Przepisów ust. 5-8 nie stosuje się do mikroprzedsiębiorców dokonujących obrotu produktami. W przypadku gdy w wyniku dokonania oceny, o której mowa w ust. 2, mikroprzedsiębiorca dokonujący obrotu produktami nie jest obowiązany do spełniania wymagań dostępności, na żądanie Prezesa Zarządu PFRON lub właściwego organu nadzoru rynku, o którym mowa w art. 38 ust. 3, przedstawia dokumenty lub wskazuje okoliczności mające znaczenie dla dokonania tej oceny.

10. W przypadku gdy w wyniku dokonania oceny, o której mowa w ust. 2 pkt 2, usługodawca nie jest obowiązany do spełniania wymagania dostępności, dokonuje tej oceny w odniesieniu do usługi:

1) nie rzadziej niż co 5 lat;

2) każdorazowo:

a) gdy zakres usługi lub sposób jej oferowania lub świadczenia uległ zmianie,

b) na żądanie Prezesa Zarządu PFRON lub właściwego organu nadzoru rynku, o którym mowa w art. 38 ust. 3.

11. W przypadku gdy podmiot gospodarczy, który w celu zapewnienia spełniania wymagania dostępności produktu albo usługi otrzymał finansowanie z publicznych lub prywatnych źródeł innych niż zasoby własne, przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do tego wymagania dostępności.

Biorąc pod uwagę dodatkowe obowiązki związane ze skorzystaniem z powyższej furtki (przeprowadzenie i udokumentowanie oceny, informacja do organu nadzorczego, powtarzanie oceny), gra w większości przypadaków nie wydaje się warta świeczki.

Dodatkowe obowiązki związane z dostępnością

Jeżeli:

• nie jesteś mikroprzedsiębiorcą,
• twoja strona, serwis, platforma, aplikacja łapie się pod usługę objętą EEA / PAD,
• nie odstąpiłeś od wymagań dostępności na podstawie opisanej wcześniej furtki,

– to oprócz dostosowania swojej strony, platformy, aplikacji do wymagań dostępności, musisz również:

1. przeprowadzić ocenę zgodności usługi z wymaganiami dostępności,
2. w regulaminie świadczenia usług lub innym równoważnym dokumencie podać do publicznej wiadomości w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej oraz w sposób dostępny dla osób ze szczególnymi potrzebami określone informacje:
   1. o oferowanej i świadczonej usłudze,
   2. niezbędne do korzystania z usługi,
   3. o tym, w jaki sposób usługa spełnia wymagania dostępności,
3. udzielać informacji na temat procesu oferowania lub świadczenia usługi i jego monitorowania w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej oraz w sposób dostępny dla osób ze szczególnymi potrzebami,
4. przechowywać informacje, o których mowa powyżej przez cały okres, przez który usługa pozostaje w twojej ofercie,
5. uwzględniać zmiany dotyczące oferowania lub świadczenia usługi, zmiany wymagań dostępności oraz zmiany w normach zharmonizowanych lub specyfikacjach technicznych, na podstawie których deklaruje się zgodność usługi z wymaganiami dostępności,
6. w przypadku gdy usługa nie spełnia wymagań dostępności, podejmować działania naprawcze niezbędne do zapewnienia zgodności usługi z tymi wymaganiami,
7. niezwłocznie poinformować właściwy organ nadzoru rynku o niespełnianiu przez usługę wymagań dostępności, podając informacje na temat niespełniania wymagań dostępności oraz o podjętych działaniach naprawczych,
8. na żądanie Prezesa Zarządu PFRON lub właściwego organu nadzoru rynku, w terminie określonym w żądaniu, udzielać informacji koniecznych do wykazania zgodności usługi z wymaganiami dostępności, w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej,
9. współpracować z Prezesem Zarządu PFRON lub właściwym organem nadzoru rynku w zakresie działań naprawczych podejmowanych w celu zapewnienia zgodności usługi z wymaganiami dostępności,
10. umożliwiać konsumentom możliwość składania skarg związanych z dostępnością i właściwie je rozpatrywać.

Sporo tego, niestety. Przepraszam, nie ja to wymyśliłem. Zajrzyj do art. 32 – 37 PAD.

Plus pamiętaj – jeżeli sprzedajesz produkty objęte PAD (np. czytniki książek elektronicznych, sprzęt komputerowy), to nawet jako przedsiębiorca masz obowiązki związane z dostępnością tych produktów. Wprawdzie twój sklep nie musi być dostępny jako usługa handlu elektronicznego, ale produkty już tak.

Kara za niespełnianie wymagań dostępności

Jeżeli podlegasz pod obowiązki z Aktu o Dostępności, a nie wywiązujesz się z nich, możesz otrzymać karę do dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednak nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, ustalonego według stanu na dzień wydania decyzji.

Karę może nałożyć Prezes Zarządu PFRON lub właściwy organ nadzoru rynku.

Na twoim miejscu nie myślałbym jednak tylko o karach. Znacznie lepszą motywacją dla wdrażania dostępności jest ułatwianie życia klientom. Im większa dostępność, tym łatwiej skorzystać z twojej oferty, a więc tym większa konwersja. Czyż nie o to chodzi w biznesie?

Podsumowanie

Od 28.06.2025 wybrane produkty i usługi muszą spełniać dodatkowe wymagania dostępności.

E-commerce jako rynek usług handlu elektronicznego podpada pod Akt o Dostępności.

Mikroprzedsiębiorcy nie muszą martwić się o dostosowywanie swoich stron, sklepów, serwisów, aplikacji, korzystając z wyłączenia od stosowania Aktu o Dostępności.

Wyłączenie dla mikroprzedsiębiorców nie dotyczy produktów wymienionych w PAD.

Dostępność to coś więcej niż suche przepisy. To założenie, żeby każdy, niezależnie od swoich osobistych ograniczeń, był w stanie efektywnie korzystać z interesujących go produktów / usług. W książce „Web accessibility. Wprowadzenie do dostępności cyfrowej”, Wojciech Kutyła przytoczył wypowiedź swojego niepełnosprawnego kolegi zajmującego się dostępnością cyfrową:

Usługa jest użyteczna, kiedy mogę jej użyć. Dostępna, kiedy mogę to zrobić po swojemu, tak jak mi wygodnie. A niewykluczająca jest wtedy, kiedy w czasie korzystania z niej nie czuję, że jestem osobą inną niż wszystkie.

Myślę, że ten cytat idealnie oddaje cel, któremu ma służyć Akt o Dostępności.

Indywidualna pomoc i zaproszenie na poczęstunek

Potrzebujesz indywidualnej pomocy prawnej? Napisz: wojciech.wawrzak@prakreacja.pl.

Jeżeli uważasz ten artykuł za przydatny, zachęcam do regularnego smakowania Pralin PraKreacji.

Raz w tygodniu otrzymasz wiadomość z rozwiązaniem jednego, konkretnego problemu prawnego z zakresu mojej specjalizacji – prawo autorskie, e-commerce, dane osobowe, umowy, regulaminy.

Dodatkowo, na start prześlę ci link do przydatnych materiałów bonusowych.

Zdjęcie w nagłówku pobrane z serwisu Pexels, gdzie zostało dodane przez Anna Shvets.